TÍN CHỈ CARBON LÀ GÌ?

Tìm hiểu chi tiết

GIỚI THIỆU

1. Tín chỉ carbon là gì?

Tín chỉ carbon (Carbon Credits) là giấy chứng nhận để giao dịch thương mại, thể hiện quyền phát thải một lượng khí CO2 hoặc các loại khí nhà kính khác vào bầu khí quyển. Một tín chỉ carbon tương đương với một tấn CO2 hoặc khối lượng khí nhà kính tương đương (tCO2e).

Mục tiêu chính của tín chỉ carbon là giảm lượng khí thải CO2 và các loại khí nhà kính khác từ các hoạt động công nghiệp. Các quốc gia sẽ loại bỏ khí thải thông qua dự án giảm lượng carbon. Qua đó, hiện tượng nóng lên toàn cầu sẽ được kiểm soát.

Tín chỉ carbon cung cấp cho người nắm giữ quyền phát thải và có thể mua bán cho các cá nhân, tổ chức hay quốc gia.

2. Lịch sử của tín chỉ carbon

Thị trường carbon bắt nguồn từ Nghị định thư Kyoto năm 1997 của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu. Đây là lần đầu tiên có sự tham gia quốc tế vào thị trường carbon. Theo Nghị định thư, các quốc gia có tín chỉ carbon vượt mức có thể mua hoặc bán cho các quốc gia khác.

Từ đó, tín chỉ carbon ra đời và trở thành loại hàng hóa mới. Carbon (CO2) là khí nhà kính được quy đổi tương đương với tất cả các khí nhà kính, nên các giao dịch được gọi chung là mua bán tín chỉ carbon.

Năm 2005, Nghị định thư Kyoto chính thức có hiệu lực. Phiên giao dịch phát thải đầu tiên của EU-ETS được tiến hành trong các lĩnh vực điện, thép, lọc dầu và xi măng ở 25 quốc gia thành viên. Điều này đánh dấu sự ra đời của hệ thống giao dịch phát thải đầu tiên của thế giới.

Thỏa thuận Paris tại COP 21 năm 2015 là bước ngoặt quan trọng trong đàm phán chính sách khí hậu quốc tế. Các thị trường carbon nội địa và liên kết dần hình thành dựa trên chính sách và mục tiêu khí hậu của nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.

3. Về việc cấp phép tín chỉ carbon

Theo Ủy ban châu Âu, tín chỉ carbon là giấy phép được cấp và xác nhận bởi cơ quan có thẩm quyền cho một tổ chức hoặc dự án vì đã giảm hoặc tránh phải thải một lượng CO2 tương đương. Cơ quan này có thể là chính phủ hoặc tổ chức quốc tế.

4. Thị trường carbon là gì?

Thị trường carbon là hệ thống giao dịch cho phép tổ chức mua bán quyền phát thải khí nhà kính, cụ thể là CO2. Các công ty hoặc cá nhân có thể sử dụng thị trường carbon để bù đắp lượng phát thải khí nhà kính bằng cách mua tín chỉ carbon từ các đơn vị loại bỏ hoặc giảm phát thải.

Hiện nay, có hai loại thị trường carbon chính:

• Thị trường carbon bắt buộc: Việc mua bán dựa trên cam kết của các quốc gia trong các công ước, hiệp định quốc tế để đạt mục tiêu cắt giảm khí nhà kính. Tín chỉ carbon được giao dịch trong thị trường này là các hạn mức phát thải, được giao dịch trên các sàn thông qua hệ thống mua bán phát thải khí nhà kính.
• Thị trường carbon tự nguyện: Thị trường dựa trên hợp tác thỏa thuận giữa các công ty, tổ chức hoặc quốc gia. Bên mua đáp ứng các chính sách về môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp. Tín chỉ carbon phải do các tổ chức đóng vai trò bên thứ ba kiểm định và cấp phép.

5. Về việc mua bán tín chỉ carbon

Bên bán tín chỉ carbon có thể là mọi tổ chức nếu “dấu chân carbon” trong toàn bộ hoạt động có tổng mức phát thải ròng CO2 âm. Họ có thể thực hiện thông qua các dự án trồng rừng, bảo vệ hệ sinh thái, phát triển năng lượng tái tạo, sản xuất xe điện.

Bên mua tín chỉ carbon là các doanh nghiệp có lượng phát thải ròng CO2 dương (>0) như các công ty sản xuất xi măng, hóa dầu, hóa chất, thép, may mặc. Những lĩnh vực này chiếm hơn 90% lượng khí thải công nghiệp tại EU. Từ năm 2026, nếu lượng khí thải vượt quá tiêu chuẩn xanh của EU, các doanh nghiệp phải mua tín chỉ carbon. Nếu không, EU sẽ đánh thuế dựa trên cường độ phát thải trong quy trình sản xuất tại nước sở tại.

6. Sàn giao dịch tín chỉ carbon

Tín chỉ carbon là loại hàng hóa đặc biệt. Sàn giao dịch tín chỉ carbon là trung tâm xử lý các giao dịch về mua, bán tín chỉ carbon, hạn ngạch phát thải khí nhà kính, và đấu giá, vay mượn, nộp trả cũng như chuyển giao hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Sàn giao dịch tín chỉ carbon giúp kết nối người mua, người bán, tăng tính minh bạch của thị trường và định giá carbon. Khi tất cả giao dịch trên thị trường tập trung, người mua sẽ mua ở mức giá tối ưu, hiệu quả nhất. Các doanh nghiệp tăng vị thế và tính cạnh tranh, có thêm nguồn lợi nhuận, thúc đẩy công nghệ ít phát thải carbon, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm khí nhà kính.

7. Một số sàn giao dịch tín chỉ carbon

Hiện nay, có 58 quốc gia phát triển thị trường carbon và 27 quốc gia áp dụng thuế carbon. Một số quốc gia áp dụng cả hai. Các giao dịch trên sàn giao dịch tín chỉ carbon tạo ra nguồn thu lớn và hấp dẫn cho các nước chưa tham gia.

Một số sàn giao dịch tín chỉ carbon tiêu biểu:

• EU Emissions Trading System (EU ETS): Giúp các nước thành viên EU hạn chế hoặc giảm khí thải nhà kính bằng việc cho phép mua bán hạn ngạch khí thải.
• California Cap-and-Trade Program: Hoạt động tại tiểu bang California, Hoa Kỳ, và là một phần của Western Climate Initiative.
• Japan Carbon Credit Trading Scheme (J-Credits): Sàn J-Credits trên sàn chứng khoán Tokyo. Ban đầu có 188 công ty, tổ chức tham gia mua bán tín chỉ carbon thông qua sử dụng năng lượng tái tạo và quản lý rừng.
• China National Emissions Trading Scheme: Trung Quốc thử nghiệm hệ thống giao dịch vào năm 2021.
• Singapore Stock Exchange: Có sàn giao dịch carbon tại Singapore.
• Malaysia Carbon Credit Exchange: Khai trương năm 2022.
• Indonesia Carbon Exchange: Tham gia vào năm 2023.

Tại Việt Nam, dự kiến đến năm 2025, Việt Nam sẽ vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon và đến năm 2028 sẽ hoạt động chính thức. Tuy còn mới mẻ, nhưng nhiều đơn vị tư nhân đã chuẩn bị tham gia thị trường carbon tự nguyện. Các lĩnh vực tiềm năng gồm phát triển năng lượng tái tạo, nông nghiệp tái sinh, bảo tồn rừng và phục hồi hệ sinh thái biển.

KẾT LUẬN

Tín chỉ Carbon đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu phát thải khí nhà kính và thúc đẩy phát triển bền vững. Tham gia vào thị trường Carbon không chỉ giúp các doanh nghiệp tuân thủ quy định môi trường mà còn góp phần bảo vệ hành tinh. Việt Nam, với kế hoạch triển khai sàn giao dịch tín chỉ Carbon, đang trên đường hòa nhập vào xu thế toàn cầu, mở ra cơ hội cho một nền kinh tế xanh và bền vững.

(According to many sources.)

Home: https://martech-jsc.com/